İran, Azərbaycan və Gürcüstan Qara dənizi Fars körfəzi ilə birləşdirəcək
İran, Azərbaycan və Gürcüstan Qara dənizi Fars körfəzi ilə birləşdirəcək. İran, Azərbaycan və Gürcüstan Fars körfəzini Qara dənizlə birləşdirəcək tranzit marşrutu yaratmaq barədə razılığa gəliblər. Bu barədə ISNA agentliyi İranın Yol və Nəqliyyat Təminatı Təşkilatının (RMTO) rəsmi nümayəndəsinə istinadən məlumat yayıb.
“Azərbaycan və Gürcüstanla avtomobil nəqliyyatı ilə bağlı iki görüşdən sonra biz onlara regional yaxınlaşma üçün yeni tranzit dəhlizinin yaradılması təşəbbüsünü təklif etdik. Təbii ki, bu plan səkkiz il əvvəl təklif edilib, lakin bir çox dövlətlər bu işə cəlb olunublar. RMTO-nun Beynəlxalq Tranzit və Nəqliyyat Departamentinin rəhbəri Cavad Hedayati bildirib ki, razılaşma hələ yerinə yetirilməyib və tərəflər konsensus əldə etməyiblər.
O qeyd edib ki, yeni marşrutun təşkili Qara dənizi Fars körfəzi ilə birləşdirəcək:
“Gürcüstan və İran sazişin əsas tərəfləridir, çünki İran Fars körfəzi vasitəsilə azad sulara bağlıdır və Gürcüstanın Qara dənizin şərqində iki mühüm ticarət limanı var. Digər tərəfdən, nəqliyyat infrastrukturunu yaxşılaşdırmaq və inkişaf etdirmək üçün Gürcüstan və Azərbaycan böyük səylər göstəriblər”.
Yeni sazişə əsasən, İran mallarının Astara sərhədindən Azərbaycana, eləcə də Qara dənizdəki Gürcüstan limanları vasitəsilə Şərqi Avropa ölkələrinə çatdırılması üçün növbəti 4 ay ərzində İrandan pilot yüklər göndəriləcək.
Cavad Hedayati onu da deyib ki, “Biz hazırkı İran təqvimindən (20 mart 2022-ci il) əvvəl bu layihənin pilot mərhələsini həyata keçirməyə çalışırıq ki, maneələr və problemlər müəyyənləşdirilsin və çatdırılma xərcləri, eləcə də vaxtın azaldılması üçün yaradılmış bir mexanizm hazırlansın”.
Politoloq və “Valday” Beynəlxalq Diskussiya Klubunun eksperti Fərhad İbrahimovun “Vestnik Kavkaza”ya müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, Tehranın təşəbbüsü İranın Qərb sanksiyalarının yaratdığı blokadadan çıxmaq üzrə ümumi geoiqtisadi strategiyasının təzahürüdür: İran regional əməkdaşlığın inkişafına iddia edir:
“İran iqtisadi blokadadan çıxmağa çalışır və bunun üçün qonşuları ilə əlaqələr qurmağa hazırlaşır. Bununla əlaqədar olaraq o, qonşularına sərfəli iqtisadi layihələr təklif edir, onları xüsusi olaraq inkişaf etdirir və onlara tərəfdaşlar cəlb edir. Məhz bu səbəbdən İran Azərbaycan və Türkmənistanla münasibətləri yaxşılaşdırmaq niyyətindədir və indi biz onun Gürcüstana və onun Qara dəniz limanlarına daxil olmaq niyyətini görürük”.
“Çox uzun müddət idi ki, İran-Gürcüstan münasibətləri amorf idi, demək olar ki, heç də yox idi, çünki Tehran Tbilisi ilə siyasi və ya iqtisadi təmaslarda maraqlı deyildi. Amma indi zaman dəyişir, regionda geosiyasi uyğunlaşma pozulur. İran üçün Qara dəniz vasitəsilə Avropaya malların daşınması sərfəli olur. Bu məqsədlə Gürcüstan çox əlverişli nəqliyyat qovşağıdır və onu rəhbər tutmaq olar. Ona görə də biz gözləmək lazımdır ki, iranlılar indi xüsusi xidmət göstərəcəklər. Tehran Tiflisə maraq göstərir və Gürcüstanla siyasi səviyyədə münasibətləri yaxşılaşdırmaq üçün addımlar atır”.
Fərhad İbrahimov deyib: “Azərbaycan və Gürcüstan belə bir layihəyə mütləq müsbət yanaşacaqlar və əgər İran da öz növbəsində onu həyata keçirə bilsə, onun əsas coğrafi qovşaq və iqtisadi layihələr üçün ağırlıq mərkəzi kimi rolu artacaq. İran regionda birləşdirici halqa rolunu indi öz üzərinə götürməyə çalışır və o, bu məqsədə çatmağın öhdəsindən gəlmək istəyir. Bunun üçün o, əmin olmalıdır ki, qonşuları ona müsbət münasibət bəsləsinlər – buna görə də bütün tərəflər üçün faydalı olan təşəbbüslər irəli sürür”.
